Naam: Marten Scheffer
Functie: Hoogleraar Aquatische ecologie en waterkwaliteitsbeheer
Organisatie: Wageningen University - Omgevingswetenschappen
Bijzonderheid: Won in 2009 de NWO-Spinozapremie voor zijn onderzoek naar plotselinge omslagen in natuur, klimaat en maatschappij
In dienst sinds: 1998
Het leukste van Wageningen UR: “De nuchterheid van de mensen en het toegepaste karakter van wetenschappelijk onderzoek.”

“Natuurlijk hebben we wat champagneflessen ontkurkt toen we hoorden dat ik de Spinozapremie 2009 had gewonnen. Mijn collega’s en ik houden we wel van een feestje. En gelukkig hebben we regelmatig iets te vieren. Bijvoorbeeld als we een artikel hebben gepubliceerd in het tijdschrift Nature & Science. Daar genieten we dan met zijn allen van. Het klopt dat Wageningen UR nu alweer voor het derde achtereenvolgende jaar de Spinoza-premie in de wacht sleept. Hoe dat komt? Allereerst omdat hier gewoon goede mensen werken. Maar ook omdat ons werk ergens over gáát. Namelijk over thema’s die grote maatschappelijke impact hebben.

Omslagpunten
Ik heb de Spinoza-premie gekregen in het vertrouwen dat ik iets goeds met het geld doe zonder dat ik daar al een concreet plan voor heb. Dat raakt de essentie van wetenschap: als wetenschapper doe je ontdekkingen min of meer toevallig. Wageningen UR biedt mij de vrijheid die ik daarvoor nodig heb. Ik hou mij bezig met theorievorming over omslagen in complexe systemen. Die omslagpunten zijn achteraf wiskundig goed te beschrijven. Denk aan omslagen in ecosystemen, maar ook aan de recente crisis in de financiële markten. In mijn lab onderzoeken we of we dit soort omslagpunten ook kunnen voorspellen.

Manier van leven
Ik werk vijf dagen per week, maar het allergrootste deel van mijn carrière heb ik parttime gewerkt. Dat schijnt nogal uniek te zijn onder hoogleraren. Maar in mijn geval bleek het prima te doen. Ik bedenk theorieën en dat vergt veel concentratie, maar het kost me niet zoveel tijd. Mijn productiviteit neemt niet toe als ik zestig uur per week ga werken. Vijf dagen werk zijn voor mij ook echt vijf dagen. Hoewel: wetenschap is een manier van leven. Als ik op vakantie ben, dan gaat het mijmeren gewoon door.

Nuchter
Wageningen is relatief klein en de natuur is altijd dichtbij. Als je ‘buiten’ wilt wonen en niet al teveel tijd kwijt wil zijn om elke dag naar je werk te reizen, dan is Wageningen UR een aantrekkelijke optie. Wat ik ook fijn vind is dat de mensen met beide benen op de grond staan. Ze zijn nuchter, maar doen wel heel goed hun werk. Dat heb ik altijd prettig gevonden. Ik hou van het toegepaste karakter van Wageningen UR, het moet voor mij niet al te esoterisch en opgeklopt zijn.“